ਡਾ. ਵਿਜੇ ਗਰਗ, ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਿਸਟ, ਮਲੋਟ (ਪੰਜਾਬ) ਅਣਦੇਖੀ ਦਾ ਦੰਸ਼ ਝੱਲਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ: ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ — ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਤਰੱਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਣਦੇਖੀ, ਇਕੱਲੇਪਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਹੱਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੰਗਲ ਫੜਾ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਉਹੀ ਹੱਥ ਸਹਾਰੇ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਛੋਟੀ-ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਹ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬਦਲਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਪਰਿਵਾਰ

ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਦੌੜ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਿੰਗਲ ਫੈਮਿਲੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੌਕਰੀ, ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਅਸਤ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੂਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਵਾਧੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ” ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ।

ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਇਕੱਲਤਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਦ

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੀੜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਾਰਟਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਘਰ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਇਕੱਲਾਪਣ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ

ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਝਟਕਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਤਕਨੀਕੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪਾੜਾ

ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ ਸਕੇ।

ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਦੂਰੀ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਖਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਨਲਾਈਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਸ਼ਰਮ: ਹੱਲ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ?

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ।

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇਪਣ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ, ਮਹਿੰਗੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੁੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ:

  • ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ
  • ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
  • ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਕਲੱਬ
  • ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

“ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ-ਭੱਤਾ ਐਕਟ 2007” ਵਰਗੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।

ਇਸ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਹੱਲ ਵੱਲ ਅਹਿਮ ਕਦਮ

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਸਾਨੂੰ:

  • ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
  • ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
  • ਪਰਿਵਾਰਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
  • ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਾਡੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧਦਾ ਅਤੇ ਖਿੜਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸੇ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਹੋਵਾਂਗੇ।

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡਾ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾਪਣ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Also Check ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ: ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਸਮੱਸਿਆ