ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਪਰਾਲਾ: ਸਰਾਭਾ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਭਖੀ ‘ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ’ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ, ਜੁੱਟੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਉਮਰੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਸ਼ ਲੇਖੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਗਦਰੀ ਯੋਧੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਹਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਖੂਨ ਉਬਾਲੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸਰਾਭੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਸਤੌਲ ਅਤੇ ਬੰਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ‘ਗਦਰ’ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ‘ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਜ਼’ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ‘ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ’ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਓ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ਾਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੋਸ਼ੀਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ: ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ

ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੜਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਣਜੇ) ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਫ਼ਸਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।

1. ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ:

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਤੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ’ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਾਭਾ ਵਰਗੇ ਸੂਝਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਲਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ (ਅਮਰੀਕਾ-ਕੈਨੇਡਾ) ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝਾਂ ‘ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਜੋਕੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹਨ।

2. “ਸਾਹਿਤ ਕਿਉਂ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ” — ਡਾ. ਸੁਮੇਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ:

ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ. ਸੁਮੇਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ‘ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਤੇ ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ’ ‘ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਦਰੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਉੱਚ-ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੱਢ-ਭੰਨਵੀਂ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।

ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਰਚੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਹਲੂਣਨ ਵਾਲੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਗੱਲੀਂ ਗਦਰ ਨਾ ਹੋਏ ਪਿਆਰੇ’ ਅਤੇ ‘ਛੇਤੀ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੋ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸ. ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਦਰਸ਼ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਸਿਖਾਇਆ।

ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਾਭਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਧਾਰਿਆ ਸੀ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ?

ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਈ ਅਣਗੌਲੇ ਪੰਨੇ ਫਰੋਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਨੀ (ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਇਸ ਫੇਰੀ ਨੇ ਬਾਲ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਰਾਭਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ‘ਗੁਰੂ’ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਆਪਣੀ ਜੇਬ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗਦਰੀ ਯੋਧੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਮੁਦਈ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ ਆਗੂ ਬੀਬੀ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।

ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ: ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ

ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿਕ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਉੱਘੇ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹੀਦ ਸਰਾਭਾ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕੀਤਾ:

  • ਪ੍ਰਿੰ. ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਗਰੇਵਾਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਕੀ ਆਖਾਂ ਵੀਰ ਸਰਾਭੇ ਨੂੰ’ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

  • ਕਰਮਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ (ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ): ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰੰਨਮ (ਸੁਰ) ਵਿੱਚ ‘ਇੱਕ ਗੱਭਰੂ ਉਨੀ ਸਾਲਾਂ ਦਾ’ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਤਾਂ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹੌਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।

  • ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ (ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਖੇੜੀ-ਝਮੇੜੀ): ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਆ ਕੇ ‘ਦੇਸ਼ ਲਈ ਡੁੱਲ-ਡੁੱਲ ਪੈਂਦਾ ਪਿਆਰ ਸਰਾਭੇ ਦਾ’ ਅਤੇ ‘ਪਿੰਡ ਸਰਾਭੇ ਜੰਮਿਆ ਜੀਹਦਾ ਨਾਂ ਕਰਤਾਰ’ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪੰਡਾਲ ਤਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ।

  • ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ‘ਬਾਗੀ’ (ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ): ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਕਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘अਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਦੀਵਾ’ ਰਾਹੀਂ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿਣਗ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਤ ਕੀਤਾ।

  • ਪ੍ਰੋ. ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਇਉਂ ਵੀ ਜਿਉਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ..’ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਰਾਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਏ ਪੂਰਨਿਆਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ।

  • ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ: ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਵਡਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਅਮਰਦੀਪ ਕੌਰ Mੋਹਾਲੀ, ਅਵਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਵੀਰ ਮੱਤਾ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਮਾਰਕੰਡਾ, ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਮਨਸੂਰਾਂ, ਸੰਨੀ ਵਰਮਾ ਚਕੋਹੀ ਅਤੇ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਭੁੱਲਰ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਨੇ ਵੀ ਕਾਵਿਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।

ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟਣੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ‘ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ’ ਤੇ ‘ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਦਰ ਤੇਰੇ ’ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ’ ਸੁਣਾ ਕੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸਿਖ਼ਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ

ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਆਏ ਹੋਏ ਸਮੂਹ ਬੁਲਾਰੇ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿਖੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।

ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ:

  • ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਟਰਸਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਸ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਚੇਅਰਮੈਨ)

  • ਕਰਨਲ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਰਾਣਾ, ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ

  • ਸਥਾਨਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

  • ਮੰਚ ਸੰਚਾਲਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਖੋਜ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਚੱਜੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਇਆ।

Also Check ਮੋਗਾ ‘ਚ “ਉਤਸਵ 2026”: TAP ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ AI ਤੇ ਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਹੁਨਰ

ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ (Key Highlights Summary)

ਵਿਸ਼ਾ / ਪਹਿਲੂ ਵੇਰਵਾ (Information)
ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ
ਆਯੋਜਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ (ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ)
ਸਥਾਨ (Venue) ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)
ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ / ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਸੁਮੇਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਉੱਘੇ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)

ਸਵਾਲ 1: ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਗਮ ਕਿੱਥੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ?

ਜਵਾਬ: ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਗਰੁੱਪ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਜ਼, ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਵਾਲ 2: ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ?

ਜਵਾਬ: ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਵਾਲ 3: ਡਾ. ਸੁਮੇਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੀ?

ਜਵਾਬ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਚੇ ‘ਗੱਲੀਂ ਗਦਰ ਨਾ ਹੋਏ ਪਿਆਰੇ’ ਵਰਗੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਸਵਾਲ 4: ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਿਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ?

ਜਵਾਬ: ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਉੱਘੇ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੇ ਕੀਤੀ।

ਸਿੱਟਾ

ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਪਰਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਸਾਡੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਗਦਰੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸਾਹਿਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਖ਼ਬਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ! (Call to Action): ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਇਸ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ/ਵਟਸਐਪ (WhatsApp) ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ!